View this website in English

Ffôn: 01267 228696

Ymweliadau Addysgiadol

Ar y foment, ‘dyn ni'n cynnig teithiau dan arweiniad sy'n gallu cael eu teilwra at anghenion eich hysgol chi.

Am fwy o wybodaeth, cysylltwch â:-

Gavin H. Evans
Curadur
Amgueddfa Sir Gaerfyrddin
Abergwili
Caerfyrddin
SA31 2JG

Ymweliadau Ysgol

Mae pob gweithgaredd yn rhad ac am ddim.

Mae’n rhaid trefnu pob ymweliad ymlaen llaw, yn cynnwys gweithgareddau hunan-arweiniol.

Mae rhai ardaloedd yn yr amgueddfa yn fach, felly mae rhai grwpiau yn aml yn cael eu rhannu i grwpiau yn llai er mwyn cyflawni pob gweithgaredd yn ei dro. Dan yr amgylchiadau yma, mae’r amgueddfa yn darparu un aelod o staff er mwyn arwain un grŵp yn unig. Mae’r mynediad i’r amgueddfa yn dda ac mae lifft ar gyfer y llawr cyntaf. Mae toiledau yn yr amgueddfa, yn cynnwys toiled i’r anabl. Mae siop yn gwerthu anrhegion am brisiau rhesymol, sy’n addas ar gyfer plant i’w prynu. Lleolir yr amgueddfa mewn 6 erw o barcdir ac mae llefydd i gerdded ar gael o gwmpas y parc. Mae ‘na le ar gyfer bagiau a chotiau’r plant yn yr amgueddfa.

‘Dyn ni’n cynnig nifer o weithgareddau gwahanol. Ond, os ‘dych chi eisiau gweithgaredd sy’ ddim ar y restr isod, efallai bydd modd i ni deilwra gweithgaredd ar gyfer eich anghenion chi. Mae croeso i chi ein ffonio er mwyn siarad ag aelod o staff.

Mae’r gweithgareddau sydd wedi’u trefnu ar gyfer Amgueddfa Sir Gaerfyrddin yn parhau am tua 1½ awr. Serch hynny, mae grwpiau yn hoffi cyfuno eu gweithgareddau, sydd wedi’u trefnu yn barod, gydag ymweliad mwy cyffredinol neu gyda sesiwn sgetsio. Cynlluniwyd Ystafell Ddarganfod ac Archwilio Clore i’w defnyddio gan deuluoedd a phlant. Mae croeso i ysgolion ddefnyddio Capel yr Esgob er mwyn bwyta brechdanau.

Mae croeso i chi edrych ar ein rhestr o focsys benthyg os ‘dych chi am ddatblygu gweithgareddau eich dydd yn y dosbarth.

Sylfaen

Teganau a gêmau

Gall y plant weld hen ddoliau a theganau a chlywed eu straeon, a straeon eu perchnogion. Mae modd teimlo’r hen deganau a thrafod sut maent yn wahanol i deganau heddi. Gall y plant chwarae hen gêmau fel "hoop and hook”, "spellicans” (pigo priciau lan) a "cat and dog”.

Yn addas ar gyfer 40 o blant. Er mwyn elwa o’r gweithgaredd yma, mae’r plant yn cael eu rhannu mewn i grwpiau gyda’r athrawon, y cynorthwywyr a’r arweinwyr yn eu helpu gyda phob tegan neu gêm. Mae’r sesiwn yma yn addas ar gyfer pob oedran. Arweinir gan aelod o staff.

Edrych ar Dai a Chartrefi

Archwilio a dysgu am adeilad yr amgueddfa, gan gynnwys Cegin yr Esgob ac ail-gread o ‘stafelloedd bwthyn Penrhiwbeili gyda’r celfi gwreiddiol. Gweithgareddau golchi a smwddio, yn defnyddio arteffactau gwreiddiol. Arweinir gan aelod o staff yr amgueddfa.

Bwyd a Ffermio

Dysgu sut oedd bwyd yn cael ei dyfu ac yn cael ei wneud, edrych ar declynnau amaethyddol a chegin draddodiadol. Gweithgaredd gwneud menyn, tra’n defnyddio teclynnau traddodiadol a "Playdoh”.

CA2

Y Rhufeiniaid

Datblygu adnabyddiaeth a dealltwriaeth o sut efallai oedd bywyd yng Nghaerfyrddin adeg y Rhufeiniaid. Gweithgareddau wedi eu seilio ar gasgliadau helaeth y Rhufeiniaid. Mae’r plant yn cael cyfle i wisgo dillad a chwarae rôl. Mae ‘na hefyd gyfle i drafod deunydd gwreiddiol Rhufeinig ac i ddysgu mwy am y gorffennol wrth ofyn cwestiynau am sut oedd pethau yn cael eu gwneud, a’u pwrpas. ‘Dyn ni’n cynnig sioe sleidiau am y Rhufeiniaid yng Nghaerfyrddin yn ogystal â thrywydd ysgrifenedig/deunydd cwis. Arweinir gan aelod o staff yr amgueddfa.

Mae’r sesiwn yma yn addas ar gyfer pob oedran.

Dosbarth Ysgol Fictoraidd/Edwardaidd

Mae athrawon a disgyblion yn cael y cyfle i fod mewn dosbarth o Oes Fictoria neu Frenin Edward. Gellir defnyddio ffedogau merched ac ychydig o wisgoedd bechgyn (ond rhaid bwcio ymlaen llaw). Gall y plant eistedd tu ôl hen ddesgiau tra’n ysgrifennu ar lechi gydag ysgrifbin llechen, ganu sol ffa, wisgo "deportment board” a gwisgo’r "Welsh Not.” Mae’n gyfle gwych ar gyfer chwarae rôl. Mae’r sesiwn yma yn hunan-arweiniol gan amlaf, achos mae’n fwy effeithiol os taw’r athro sy’n cynnal y sesiwn.

Mae lle ar gyfer i fyny at 18 o blant yn y dosbarth. Mae’r gweithgaredd yma yn cael ei gyfuno’n aml gyda gweithgareddau Ffermdy Penrhiwbeili a Chegin yr Esgob.

Mae’r gweithgaredd yma yn cyrraedd anghenion ystod eang o oedrannau.

Tai a Chartrefi

Gallwch weld sut oedd bywyd mewn ffermdy fach tua 1900. Enw’r bwthyn oedd Penrhiwbeili, ger Talog. Gall y plant brofi a gofyn cwestiynau am fywyd yn y gorffennol.

Datblygwch wybodaeth a dealltwriaeth o sut oedd bywyd mewn cartref heb drydan na theclynnau modern. Cewch brofi sut oedd pobl yn smwddio dillad neu’n golchi eu hunain o flaen y tân. Archwiliwch sut oedd bythynod yn cael eu goleuo a ble roedd pobl yn coginio. Mae trin arteffactau er mwyn cymharu ac archwilio, hefyd ar gael.

Mae’r bwthyn yn fach iawn ac felly mae ymweliad i’r bwthyn, fel arfer, yn cael ei gyfuno gyda gweithgareddau eraill, fel defnyddio’r dosbarth neu’r Oriel Bywyd yn y Wlad a Gwneud Menyn.

Gall blant hefyd ehangu eu gwybodaeth a’u dealltwriaeth o fywyd mewn tŷ mawr wrth archwilio adeilad yr amgueddfa ei hun, a oedd unwaith yn balas, wrth edrych ar gelfi yr amgueddfa, ei Chapel ac wrth weld Cegin yr Esgob, ble mae gweithgareddau golchi dillad.

Mae lle ar gyfer i fyny at 15 o blant yn y bwthyn ond gall grwpiau sy’n fwy cael eu rhannu i grwpiau’n llai. Arweinir gan un aelod o staff yr amgueddfa.

Bwyd a Ffermio

Datblygwch eich gwybodaeth a’ch dealltwriaeth o sut oedd bywyd ar fferm cyn dyddiau’r tractor. Mae’r plant yn archwilio arddangosfeydd yr Oriel i weld sut oedd bwyd yn cael ei gynhyrchu. Ceir gweithgareddau i brofi sut oedd menyn yn cael ei wneud wrth ddefnyddio arteffactau gwreiddiol.

Arweinir gan aelod o staff yr amgueddfa.

Gall y gweithgaredd yma gael ei gyfuno gydag ymweliad ag Alltyfyrddin, sef fferm fodern sy’ gerllaw.

Yr Ail Ryfel Byd

Gwelwch sut oedd bywyd plentyn yn ystod y Rhyfel. Cewch gyfle i ymweld â selar win a chafodd ei defnyddio gan blant efaciwi fel "air raid shelter” yn ystod y Rhyfel. Mae plant yn cael y profiad o deimlo sut oedd i eistedd mewn selar tan yr "all clear” a dysgu mwy am yr Ail Ryfel Byd yn Sir Gaerfyrddin. Ewch i weld Oriel yr 20fed ganrif yn yr amgueddfa i weld beth sy’n cael eu harddangos o’r Ail Ryfel Byd a dal arteffactau, copïau o arteffactau a gweithgareddau eraill.

Mae lle yn y selar am i fyny at 20 o blant ac mae lle yn Oriel yr 20fed Ganrif am i fyny at 20 o blant hefyd. Mae nenfwd isel yn y selar ac mae’n gallu bod yn oer a diflas. Nid yw’n addas ar gyfer plant sy’n dioddef o alergedd dwst neu asthma.

Arweinir gan aelod o staff yr amgueddfa.

Celf

Mae gan yr amgueddfa nifer o luniau yn ei horielau o 1640 tan y 1960au.

Weithiau, mae’r amgueddfa yn cynnal arddangosfeydd hefyd. Mae lluniau o dirwedd a phobl i’w gweld. Mae croeso i ysgolion ddefnyddio lluniau’r amgueddfa ar gyfer sesiynau yn yr amgueddfa. Os hoffech ddatblygu gweithgaredd celf penodol, cysylltwch ag unrhyw aelod o staff yr amgueddfa.

Capel yr Esgob

Capel preifat yw hwn oedd yn cael ei ddefnyddio gan yr Esgob a’i staff. Mae’n cael ei ddefnyddio er mwyn dechrau a gorffen sesiynau ysgol. Mae modd eistedd 60 o blant. Os hoffech ddatblygu gweithgaredd penodol yn y Capel, cysylltwch ag unrhyw aelod o staff yr amgueddfa.

Defnyddio’r amgueddfa ar gyfer gweithgareddau eraill

Mae’r amgueddfa yn adlewyrchu stori gyfan Sir Gaerfyrddin yn dechrau o greu’r dirwedd hyd at y presennol.

Mae’r ystod eang o bethau sy’n cael eu harddangos yn addas ar gyfer llawer o weithgareddau celf a thraws-gwriciwlaidd. Mae gan yr amgueddfa raglen cyfnewid arddangosefeydd.

Ychydig o wybodaeth am arddangosfeydd Amgueddfa Sir Gaerfyrddin

Mae gan Amgueddfa Sir Gaerfyrddin arddangosfeydd am fywyd Sir Gaerfyrddin trwy’r oesoedd.

Mae’r arddangosfeydd wedi’u trefnu ar hyd llinell amser:

Llawr Gwaelod

  • Mae’n dechrau gyda chreu’r dirwedd, yn cynnwys ffosiliau ac esgyrn mamoth a’r bobl gyntaf (arteffactau Oesoedd Cerrig, Efydd a Haearn)
  • Yn yr oriel nesa’ mae pethau Oes y Rhufeiniaid o Sir Gaerfyrddin, yn cynnwys aur Rhufeinig, gemwaith, darnau arian, crochenwaith ac ail-gread o gegin.
  • Henebion cerrig wedi’u cerflunio o tua 550 AD tan tua 900AD.
  • Arteffactau o Gaerfyrddin yn ystod y Canol Oesoedd yn cynnwys crochenwaith, cerfluniau, teils a phethau o warchae Dryslwyn.
  • Sir Gaerfyrddin yn ystod amseroedd y Tuduriaid a Stiwartiaid, yn cynnwys Testament Newydd Salesbury (Cyfieithiad Cyntaf y Beibl i’r Gymraeg), celfi a lluniau o amseroedd y Rhyfel Cartref.
  • Sir Gaerfyrddin yn ystod yr 18fed a 19fed ganrif yn cynnwys lluniau, gwisgoedd, crochenwaith, celfi, gwisgoedd milwrol a Chragen Beca.
  • Oriel Pwy Ydyn Ni: Gwisg Gymreig, celfi, Eisteddfod.
  • Gwneud clocsiau yn Sir Gaerfyrddin a theclynnau.
  • Diwydiant Glo yn Sir Gaerfyrddin, arteffactau o’r glofeydd a DVD byr.
  • Ffermio yn Sir Gaerfyrddin, tollau a chrefftau yn enwedig gwneud ‘menyn.
  • Cegin yr Esgob: Hen balas yw’r amgueddfa. Dyma’r gegin wreiddiol gyda’i seld enfawr a llefydd tân.
  • Defnyddiwyd selar yr Esgob fel "air raid shelter” yn ystod yr Ail Ryfel Byd (ar agor ar gyfer ysgolion trwy apwyntiad yn unig.)

Hefyd ar y Llawr Gwaelod mae:

  • ‘Stafell Ddarganfod a Chwilota Clore: gweithgareddau ar gyfer teuluoedd a phlant. Mae’r ardal yma yn addas i blant.
  • Seldau Sir Gaerfyrddin gyda’u tseina ac addurniadau gwreiddiol, lluniau a chelfi eraill.
  • Murlun Cofgolofn Picton - murlun enfawr o garreg yn dangos marwolaeth Cadfridog Picton ym Mrwydr Waterloo 1815.
  • Yr Hen Dderwen neu Dderwen Myrddin - rhan o’r goeden hynafol yma.

Llawr Cyntaf

  • Capel yr Esgob: Capel gwreiddiol y Palas.
  • Dosbarth o Oes Fictoria llawn celfi ac arteffactau o Ysgolion Sir Gaerfyrddin.
  • Penrhwibeili: ail-gread o fwthyn o Sir Gaerfyrddin gyda’r celfi gwreiddiol (ar agor i ysgolion trwy apwyntiad)
  • Sir Gaerfyrddin yn ystod yr 20fed ganrif. Arddangosfeydd yn cynnwys:- Y Rhyfel Byd Cyntaf, Yr Ail Ryfel Byd a’r 1950au a 60au.
  • Oriel arddangos dros dro gydag arddangosfeydd cyfnewidiol.
  • Mae arddangosfeydd ar ben staer y llawr cyntaf yn cynnwys arteffactau meddygol fel jariau apothecari. Mae hefyd, llwyau serch a thraddodiadau, crochenwaith o Abertawe a Llanelli, arteffactau o Garchar Caerfyrddin a lluniau Sir Gaerfyrddin.

Amgueddfa Parc Howard ac Oriel Gelf - Llanelli

Ym Mharc Howard fe welwch chi hanes Llanelli a’r cylch. Mae arddangosfeydd Stori Llanelli wedi’u trefnu ar ffurf llinell amser ac hefyd fesul thema:

Mae pob gweithgaredd yn rhad ac am ddim. Rhaid bwcio ymlaen llaw, yn cynnwys gweithgareddau hunan-arweiniol.

Mae rhai o’r gofodau tu fewn yr amgueddfa yn fach, felly mae grwpiau ysgol yn aml yn cael eu rhannu mewn i grwpiau’n llai er mwyn cymryd rhan yn y gweithgareddau yn eu tro. Dan yr amgylchiadau yma, mae’r amgueddfa yn cynnig un aelod o staff er mwyn arwain un grŵp yn unig. Mae modd cyrraedd pobman yn yr amgueddfa ac mae lifft i’r llawr cyntaf. Mae toiledau yn yr amgueddfa, yn cynnwys toiled i’r anabl. Lleolwyd yr amgueddfa mewn parc mawr, cyhoeddus, gyda llefydd i gerdded a chwarae. Mae llyn hwyaid yno hefyd.

‘Dyn ni’n cynnig nifer o weithgareddau gwahanol. Serch hynny, os nad yw’r gweithgaredd ‘dych chi eisiau ar y restr yma, efallai bydd modd teilwra gweithgaredd, sydd eisioes ar gael, i’ch anghenion chi. Mae croeso i chi ffonio unrhywbryd am sgwrs gydag aelod o staff.

Mae’r rhanfwyaf o ymweliadau yn parhau am 1½ awr.

Mae’r rhanfwyaf o’r ymweliadau i Barc Howard a’r Oriel Gelf yn parhau am tua 1½ awr. Serch hynny, mae llawer o grwpiau yn hoffi uno eu hymweliadau dan arweiniad gydag ymweliad mwy cyffredinol, sesiwn sgetsio neu ymweliad â’r parc.

Mae croeso i chi edrych ar ein rhestr bocsys benthyg os ydych am barhau eich gweithgareddau yn y dosbarth.

Cyfnod Sylfaen a CA2

Dyluniad crochenwaith Llanelly

Darganfuwch mwy am grochenwaith Llanelly, ei orffennol a’i ddyluniadau. Dysgwch pam a sut oedden nhw’n creu’r crochenwaith trwy drafod arteffactau gwreiddiol. Gwnewch sgetsau o batrymau a siapau er mwyn parhau gyda’r gweithgareddau yn y dosbarth. Dylai ysgolion ddod â llyfrau sgetsio a phensiliau gyda nhw.

Mae lle i fyny at 50 o blant ar gyfer y gweithgaredd yma.

Arweinir gan aelod o staff.

Stori Llanelli

Datblygwch wybodaeth a dealldwriaeth o sut oedd bywyd yn Llanelli yn y gorffennol a pham datblygodd y dref. Ewch i weld Orielau Stori Llanelli. Trafodwch arteffactau a chwaraewch rôl wrth wisgo fel gweithwyr tun (bechgyn neu ferched). Mae modd cyfuno hyn gydag astudiaeth o’u hardal leol nhw gyda gweithgareddau mapio yn y dosbarth.

Arweinir gan aelod o staff.

Celf

Mae’r amgueddfa yn arddangos nifer o luniau ac mae arddangosfeydd dros dro hefyd.

Os ‘dych chi eisiau datblygu gweithgaredd arlunio penodol, mae croeso i chi gysylltu ag aelod o staff yr amgueddfa.

Ychydig o wybodaeth am ein arddangosfeydd yn ein amgueddfa ac Orielau Celf ym Mharc Howard

Mae’r arddangosfeydd ac Orielau Celf ym Mharc Howard yn dangos gorffennol Llanelli. Mae arddangosfeydd Stori Llanelli wedi’u trefnu ar ffurf llinell amser ac hefyd fesul thema.

Llawr Cyntaf

  • Llanelli: dechreuad y dref, modelau o bentref Oes Haearn, y castell cyntaf a mapiau.
  • Datblygiad cynnar Llanelli: model o Ffwrnais Raby, crochenwaith a lluniau.
  • Glo, copr, tunplat ac arteffactau rheilffordd.
  • Meistri a gweithwyr, lluniau, platiau cocos a phlatiau cyflwyniad aur ac arian.
  • Dyfeiswyr: "The Stepney Spare Wheel” – Llanelli yn cynhyrchu’r olwyn sbâr gyntaf i geir.
  • Bragu lleol a’r mudiad dirwest gwrth alcohol.
  • Chwaraeon ac Adloniant.
  • Yr Eisteddfod a cherddoriaeth.
  • Gorffennol Bwrdeisdref Llanelli: yn cynnwys gwaith yr heddlu, ysbytai a llywodraeth.
  • Addysg, capeli ac eglwysi, rhyfel a Llanelli.
  • Siopau Llanelli.
  • Amseroedd diweddar, yn cynnwys Dur Duport.
  • Cyflwyniad DVD am ddatblygiad y dref. Does dim sain ar y DVD yma.

Llawr Gwaelod

  • Lluniau o’r casgliad: yn cynnwys lluniau gan Charles Mansel Lewis.
  • Oriel Crochenwaith Llanelly.

Ymweliad 'Plant Trwy Amser' gyda Medwyn y Ditectif Twrch Daear

'Dyn ni hefyd yn cynnig ymweliad diwrnod o gwmpas yr amgueddfa o'r enw 'Plant Trwy Amser.' Mae'r ymweliad yma yn cynnig cyfle i brofi sut oedd bywyd i blant yn y gorffennol. Mae'n cynnwys taith o bump arddangosfa o fewn yr amgueddfa.

  1. Dosbarth Oes Fictoria
  2. Bwthyn Penrhiwbeili
  3. Ail Ryfel Byd
  4. Bywyd amaethyddol
  5. Cegin yr Esgob

Yna'n gorffen gyda sialens bocs ditectif yn seiliedig ar yr ardrannau yma ble mae'r plant yn cael cyfle i ddatrys Sialens Dditectif i Medwyn y Ditectif Twrch Daear. Mae pob bocs yn cynnwys taflenni gwaith, arteffactau i'w trin a thrafod a dillad gwisgo i fyny.

Cliciwch ar y teitlau isod er mwyn lawrlwytho 6 Sialens Dditectif Medwyn:-

  1. Sialens Merch Ysgol - Oes Fictoria
  2. Sialens Gwas Fferm Penrhiwbeili - Oes Fictoria
  3. Sialens Bachgen Efaciwi – Yr Ail Ryfel Byd
  4. Sialens Llaethferch - 19fed Ganrif
  5. Sialens Morwyn Gegin Palas yr Esgob - 1910

Mae staff yr amgueddfa ar gael drwy gydol y dydd i ateb unrhyw gwestiynau.

Mae’n angenrheidiol bwcio ymlaen llaw ar gyfer yr ymweliad yma.

Amserlen Arferol y dydd

10.00yb Cyrraedd yr amgueddfa a gadael cotiau a bagiau yng Nghapel yr Esgob.

10.15yb Croeso wrth guriaduron yr amgueddfa yn y Capel.

10.30yb Mae’r plant yn cael eu rhannu i 2 grŵp. Mae’r athrawon yn tywys pob grŵp o gwmpas y 5 adran benodol gyda nodiadau esboniadol, bydd yn cael eu darparu ar y dydd. (Bydd rhain hefyd wedi cael eu danfon mewn e-bost ymlaen llaw ar gyfer gwybodaeth yn unig) Bydd un grŵp yn dechrau lan llofft tra bydd yr un arall yn dechrau lawr llawr.

12.00yh Dychwelyd am ginio yng Nghapel yr Esgob. (Plant i ddod â brechdanau a diodydd eu hunain)

12.30yh Mae’r plant yn cael eu rhannu mewn i ddim mwy na 5 grŵp i ddechrau eu sialens ditectif, ar gael yn eu bocsys sialens ditectif. Bydd y bocsys yn cael eu rhoi i’r plant gydag esboniadau syml wrth yr athrawon. Mae’r grŵpiau yn mynd i’w ardaloedd priodol er mwyn cwblhau’r sialens dditectif. Mae 1 awr gyda nhw.

Gallwch lawrlwytho y taflenni ar gyfer Sialens Dditectif Medwyn o'r rhestr uchod NEU eu prynu am £10 wrth yr amgueddfa ei hun ar y dydd. Mae'n angenrheidiol eich bod yn trefnu ymlaen llaw os ydych am eu prynu.

1.45yh Sesiwn ‘Dangos a Dweud’. Mae’r plant yn dychwelyd i Gapel yr Esgob er mwyn rhoi cyflwyniad o bopeth maent wedi eu darganfod.

22.30yh Adref.

Cofiwch

Os ‘dych chi eisiau cymryd rhan yn yr ymweliad sy’n para diwrnod cyfan dan arweiniad athro (sy’n cynnwys y Sialens Dditectif ar ôl cinio) bydd angen 3 aelod o staff arnoch chi er mwyn helpu’r plant gyda’r taflenni gwaith:-

Bocsys Ditectif Llawr Cyntaf

  • Oriel yr Ail Ryfel Byd, Ffermdy Penrhiwbeili & Dosbarth o Oes Fictoria (2 aelod o staff)

Bocsys Ditectif Llawr Gwaelod

  • Cegin yr Esgob & Oriel Amaethyddol (1 aelod o staff)

Am fap sy’n dangos lleoliad yr orielau yma o fewn yr amgueddfa, ewch at adran ‘Cynllunio’ch Ymweliad’ sydd ar y wefan yma ar gyfer Amgueddfa Sir Gaerfyrddin.

Does dim rhaid i chi gynnwys y sialens dditectif prynhawn yn eich ymweliad. Gallwch ddod am fore neu brynhawn yn unig i’r amgueddfa, er mwyn edrych ar y 5 arddangosfa, gyda’r nodiadau sydd ar gael i chi. (Hyd y daith yw tua 2 awr)

 

Safleoedd Amgueddfeydd Eraill

Amgueddfeydd SWM MuseumsSponsored by Welsh Government - Noddir gan Lywodraeth Cymru
Yn ôl i Medwyn